Perks trong Overwatch 2: Khi phần thưởng nội trận viết lại luật chơi

Trong ba trận đấu gần nhất tôi theo dõi trên máy chủ thử nghiệm, có một chi tiết không hề xuất hiện trên bảng thống kê. Ở giây thứ 47, Bastion kích hoạt khả năng tự hồi máu — thứ đã bị xóa khỏi trò chơi kể từ khi Overwatch 2 ra mắt. Cỗ máy chiến tranh ấy không chỉ sống sót qua một pha áp sát vốn phải kết liễu nó. Nó đứng vững, xoay nòng, và trả đòn. Tôi tua lại đoạn băng ấy ba lần. Không phải để tìm lỗi đồng đội. Tôi tìm cách một hệ thống mới trao lại cho các anh hùng những quyền năng mà chính nhà phát triển từng kết luận là quá mạnh để tồn tại. Blizzard gọi lớp nâng cấp ấy là Perks. Số liệu thô là bùn; muốn thấy chân lý, phải nhúng tay xuống. Trong nhiều năm đưa tin về esports cho độc giả Mỹ, tôi học được một điều: mỗi khi nhà phát triển thêm một tầng cơ chế mới, thứ đầu tiên biến mất không phải là sự cân bằng, mà là khả năng dự đoán. Perks không nằm trong nhóm các bản vá tăng giảm chỉ số quen thuộc. Nó là một lớp tiến trình song song, được mở khóa ngay bên trong mỗi trận đấu, và điều đó khiến mọi khung phân tích cũ trở nên lỗi thời. Mỗi anh hùng trong Overwatch 2 giờ đây sở hữu một thanh kinh nghiệm riêng trong trận. Khi lên cấp một, người chơi chọn một Minor Perk — nhóm nâng cấp bậc thấp, ít tác động nhưng xuất hiện sớm. Khi lên cấp hai, họ mở khóa Major Perk — nhóm mạnh hơn, đến muộn hơn, và có khả năng định hình cục diện. Mỗi trận, một anh hùng có thể lên cấp hai lần. Điểm kinh nghiệm không đến từ việc tiêu diệt đơn thuần. Nó đến từ bốn nguồn: chơi mục tiêu, hạ gục và hỗ trợ hạ gục, hồi máu, và cứu đồng đội. Đây là chi tiết mà tôi cho là quan trọng nhất, và cũng là chi tiết ít được chú ý nhất. Nguồn kinh nghiệm ấy thưởng cho sự hiện diện trong giao tranh tổ. Nó không thưởng cho lối chơi lẻ loi, không thưởng cho những pha đột kích sâu vào hậu tuyến đối phương. Một Tracer hay một Sombra đi lẻ sẽ nhận ít kinh nghiệm hơn một Reinhardt đứng giữa mục tiêu. Cấu trúc phần thưởng này định hình lại toàn bộ hệ giá trị của trò chơi. Điều đáng chú ý hơn nằm ở cơ chế đổi anh hùng. Khi người chơi đổi sang anh hùng khác, tiến trình kinh nghiệm của anh hùng mới bắt đầu lại từ cấp một. Nhưng nếu quay trở lại anh hùng cũ, tốc độ mở khóa Perks sẽ nhanh hơn. Đây là một cơ chế mà tôi gọi là "tích lũy Perks ngầm" — một chiến lược mà các đội chuyên nghiệp nhiều khả năng sẽ khai thác: cố tình đổi anh hùng để chặn tiến trình của đối thủ, rồi quay lại. Nhóm Perks khiến tôi chú ý nhất là những gì tôi gọi là "callback perks" — các nâng cấp phục hồi những khả năng đã bị gỡ bỏ trong quá trình chuyển đổi sang Overwatch 2. Khả năng tự hồi máu của Bastion là một ví dụ. Lá chắn của Orisa là một ví dụ khác. Orisa từng mất lá chắn khi bước sang Overwatch 2, buộc cô phải chuyển từ vai trò đỡ đòn thuần sang vai trò lao vào giao tranh. Giờ đây, Perks có thể trả lại lá chắn ấy. Về mặt kỹ thuật, đó là một nâng cấp. Về mặt chiến thuật, đó là việc hồi sinh một danh tính đã chết. Trong bong bóng Orlando, dữ liệu im lặng, nhưng sự im lặng có tiếng vang. Tôi học được điều đó khi theo dõi MLS is Back Tournament trong khu cách ly, nơi việc không có khán giả khiến các chỉ số truyền thống trở nên méo mó. Ở đây cũng vậy: những khả năng bị xóa bỏ vì bị cho là quá mạnh nay quay trở lại không phải dưới dạng bản vá, mà dưới dạng lựa chọn cá nhân trong trận. Nhà phát triển không cần phải cân bằng lại chúng ở cấp độ toàn cục. Họ chỉ cần giới hạn chúng trong một khung thời gian ngắn của trận đấu. Blizzard nói rằng các anh hùng mới sẽ có Perks riêng, và các bản cập nhật sẽ diễn ra mỗi hai mùa giải. Đây là một chu kỳ chậm đối với một hệ thống có tác động lớn đến vậy. Trong mùa giải thường niên, nơi mỗi trận đấu đều mang theo áp lực tích điểm, người chơi theo dõi từng vòng đấu để tìm dấu hiệu của dòng chảy chiến thuật bên dưới bảng xếp hạng. Perks đưa vào đó một biến số mới: lợi thế sớm. Đội giành được mục tiêu đầu tiên sẽ lên cấp trước, có Major Perk trước, và dùng lợi thế ấy để giành mục tiêu tiếp theo. Đây là cấu trúc của hiệu ứng tuyết lăn — một vòng xoáy mà mỗi chiến thắng nhỏ đều làm chiến thắng tiếp theo dễ dàng hơn. Nhưng có một nghịch lý. Các đội chuyên nghiệp chưa có đủ thời gian để tối ưu hóa việc chọn Perks. Họ đang bước vào một vùng tối, nơi chiến lược tối ưu chưa được xác định. Điều tương tự đã từng xảy ra với BP — cấm và chọn — khi hệ thống ấy mới xuất hiện. Ban đầu, không ai biết gì. Sau vài tháng, mọi đội đều có bảng ưu tiên riêng. Với Perks, quá trình ấy sẽ diễn ra nhanh hơn, nhưng cũng hỗn loạn hơn, bởi vì lựa chọn phụ thuộc vào dòng chảy trận đấu chứ không chỉ vào đối thủ. Có một cách đọc khác về nguồn kinh nghiệm. Nếu nó thưởng cho sự hiện diện trong giao tranh, thì nó trừng phạt lối chơi đột kích. Những người chơi chuyên về các anh hùng sát thủ sẽ mất dần ảnh hưởng, bởi vì họ không nhận đủ kinh nghiệm để mở khóa Perks kịp lúc. Một đội có đội hình xoay quanh một người chơi chuyên một anh hùng — điều mà nhiều tuyển thủ chuyên nghiệp tự hào — có thể đối mặt với nguy cơ tụt hậu về tiến trình. Điều này có nghĩa là giá trị của sự linh hoạt tăng lên. Một tuyển thủ có thể chơi nhiều anh hùng trong cùng vai trò sẽ có nhiều phương án hơn một người chơi một anh hùng. Đây là một tín hiệu về việc xây dựng đội hình mà các tổ chức chuyên nghiệp cần theo dõi. Có một so sánh đáng để đặt cạnh nhau. Apex Legends từng đưa vào hệ thống khiên tiến hóa, và Fortnite từng thử nghiệm cơ chế nâng cấp vũ khí trong trận. Cả hai đều chứng minh rằng tiến trình nội trận có thể tồn tại trong môi trường cạnh tranh cao, miễn là người chơi cảm nhận được sự công bằng trong cách tích lũy. Paladins từng đi theo hướng hệ thống tải trọng cá nhân, nhưng kết quả hỗn hợp. Overwatch 2 dường như đang học từ cả thành công lẫn thất bại của những người đi trước. Vẫn còn một câu hỏi chưa có lời đáp: liệu Perks có được bật trong chế độ xếp hạng và các giải đấu chuyên nghiệp hay không. Đây là biến số quyết định xem toàn bộ phân tích này còn giá trị hay không. Nếu Perks chỉ tồn tại trong các chế độ vui chơi, nó là một chi tiết giải trí. Nếu nó được đưa vào đấu trường chuyên nghiệp, nó viết lại luật chơi. Tôi đã từng đặt cược vào một mô hình và đúng. Tôi cũng đã từng sai. Với Perks, tôi học được rằng đặt cược vào một mô hình chưa có dữ liệu không phải là dũng cảm — đó là mù quáng. Trong bong bóng Orlando, tôi từng lập luận rằng một cuộc khủng hoảng không phá vỡ dữ liệu, nó chỉ phá vỡ cách ta nhìn dữ liệu. Perks là một cuộc khủng hoảng nhỏ như vậy: nó không làm nhiễu dữ liệu cũ, nó tạo ra một loại dữ liệu mới chưa ai có công cụ để đọc. Còn một tầng phức tạp khác mà ít ai nhắc tới: khán giả. Overwatch vốn đã khó theo dõi. Thêm một lớp tiến trình nội trận nghĩa là thêm một lớp thông tin mà bình luận viên phải truyền đạt và người xem phải theo kịp. Nếu giao diện không đủ rõ, người xem phổ thông sẽ lạc lối. Nếu giao diện đủ tốt, nó có thể trở thành công cụ kể chuyện mới cho các buổi phát sóng. Đây là một trong những biến số quyết định thành công thương mại của hệ thống. Về phía cộng đồng sáng tạo nội dung, Perks mở ra một mảng mới: các bảng xếp hạng Perk, hướng dẫn phản đối Perk, và phân tích thời điểm chọn. Đây là chất liệu giữ trò chơi trong vòng quay chú ý giữa các sự kiện lớn, tương tự cách các hướng dẫn cấm chọn từng nuôi sống cả một thế hệ nhà phân tích. Điều tôi đang theo dõi không phải là bảng xếp hạng Perks. Đó là những dấu hiệu sớm: liệu các đội có bắt đầu cố tình đổi anh hùng để chặn tiến trình đối thủ; liệu các nhà phân tích có bắt đầu xây dựng bảng ưu tiên Perks theo vai trò; liệu các buổi phát sóng có tìm được cách giải thích cho khán giả phổ thông; và quan trọng nhất, liệu Blizzard có công bố chính sách cho chế độ chuyên nghiệp trước khi mùa giải bắt đầu hay không. Một hệ thống mới chưa có dữ liệu giống như một trận đấu chưa có băng ghi hình. Bạn có thể kể lại nó từ trí nhớ, nhưng bạn không thể chứng minh nó. Với Perks, chúng ta đang ở trong khoảng thời gian trước khi băng ghi hình xuất hiện. Và việc của tôi là chuẩn bị cho khoảnh khắc nó xuất hiện.